De melatonine die wordt geproduceerd door de enterocromaffinecellen (neuro-endocriene cellen die zich in het epitheelweefsel van het darmkanaal bevinden) van het spijsverteringsstelsel is 400 maal hoger dan de melatonine die door de pijnappelklier wordt geproduceerd. Het grootste deel van de melatonine die hier wordt geproduceerd, komt echter niet in de bloedbaan terecht, maar wordt rechtstreeks door het spijsverteringsstelsel gebruikt.

Hoewel de functies die melatonine in het spijsverteringsstelsel vervult nog niet goed bekend zijn, moet gezegd worden dat de aanwezigheid van melatonine het epitheel van de maag beschermt tegen het ontstaan van maagzweren, dankzij zijn antioxiderende eigenschappen. De rol van de mechanismen van de receptorwerking wordt nog grondig bestudeerd.

Gastro-oesofageale refluxziekte

Veel hormonen die verband houden met eetgewoonten en spijsvertering, zoals ghreline, insuline en leptine, komen regelmatig vrij op zeer specifieke tijdstippen en op een cyclische manier gedurende een periode van 24 uur. Als het lichaam langere tijd in het donker zit, worden de cycli van deze hormonen onderbroken. In plaats van hormonen af te geven in een cyclisch ritme, bijvoorbeeld wanneer iemand wakker is en moet eten, worden hormonen op willekeurige momenten afgegeven. Deze hormonen kunnen schadelijk zijn als er geen voedsel in het spijsverteringskanaal aanwezig is, omdat zij de productie van maagsappen stimuleren. Hieruit volgt dat dit de hoofdoorzaak kan zijn van vele spijsverteringsziekten en eetstoornissen.

Hormonale onregelmatigheden en, in samenhang daarmee, veranderingen in de autonome activiteitscycli kunnen verstopping van de spijsvertering veroorzaken. In het geval van gastro-oesofageale refluxziekte, waarbij een onaangepaste toename van maagsap in de slokdarm wordt geperst, kan melatonine de schade aan het slijmvlies ten gevolge van DNA-oxidatie daadwerkelijk verminderen. Bovendien kan dit hormoon het maagslijmvlies beschermen tegen gezondheidsbedreigende stoffen zoals salicylaten (die voorkomen in voedsel en pijnstillende medicijnen), en/of helicobacter pylori.

Prikkelbare darm syndroom

Het prikkelbare-darmsyndroom (IBS) wordt gekenmerkt door onverklaarbare maagpijn, darmgas in combinatie met veranderingen in de stoelgang, zoals constipatie of diarree, en algemeen ongemak. In dit geval kan melatonine helpen de beweeglijkheid en gevoeligheid van het spijsverteringskanaal te reguleren. Verschillende studies hebben aangetoond dat melatonine een positief effect heeft op de behandeling van het prikkelbare darmsyndroom, omdat het bijvoorbeeld maag- en rectale pijn vermindert, evenals de daarmee gepaard gaande slaapstoornissen. Bovendien hebben nieuwe studies aangetoond dat het hormoon ook een rol kan spelen bij de gezondheid van de darmflora en het circadiane ritme. Bacteriën in het spijsverteringskanaal hebben hun eigen circadiaans ritme, dat ook onze functionaliteit beïnvloedt. Steeds meer studies wijzen erop dat deze microben uiterst belangrijk zijn voor de gezondheid van het menselijk organisme en dat zelfs het kleinste gebrek aan evenwicht een aandoening kan veroorzaken. Het is precies dit ritme van de bacteriën in het spijsverteringskanaal dat met behulp van melatonine wordt gesynchroniseerd met de circadiane processen van ons lichaam.

Chronische inflammatoire darmziekten

Van de vele chronische inflammatoire darmziekten willen wij ons toespitsen op colitis ulcerosa (chronische ontsteking van de dikke darm) en de ziekte van Crohn. Verschillende studies hebben aangetoond dat melatonine een belangrijke ontstekingsremmer is en de mobiliteit in het maag-darmkanaal vergemakkelijkt. Melatoninesupplementen zouden dus positieve effecten kunnen hebben op ontstekingen in de dikke darm.

Door zijn antioxiderende werking tegen slechte cholesterolafzettingen kan melatonine zowel het hart als de bloedvaten beschermen. Het verlaagt ook de niveaus van stresshormonen, verlaagt de bloeddruk en heeft een positieve invloed op het cardiovasculaire systeem. Het gebruik van melatonine kan nuttig zijn om ventriculaire hypertrofie te verminderen en vermindert de frequentie van hartaanvallen. Het hormoon bestrijdt ook vrije radicalen die de hartspier aantasten. Aangezien melatonine ontstekingsremmende eigenschappen bezit, kan het doeltreffend worden gebruikt bij de behandeling van atherosclerose. Verschillende in vitro studies hebben aangetoond dat melatonine een doeltreffende rem is op de oxidatie van LDS (lipoproteïne met lage dichtheid), een van de hoofdoorzaken van de ontwikkeling van atherosclerose.

Hypertensie

Hoge bloeddruk is een van de meest voorkomende ziekten in de westerse geïndustrialiseerde landen. Bij hypertensie wordt de druk in de bloedvaten verhoogd om ervoor te zorgen dat er voldoende bloed door de vernauwde bloedvaten stroomt. Hoge bloeddruk bevordert echter nog de vernauwing van de bloedvaten en/of het scheuren van reeds bestaande bloedklonters, hetgeen leidt tot beroerten, hartaanvallen en andere aandoeningen van het hart- en vaatstelsel. Melatonine blijkt nuttig te zijn bij het reguleren van de bloeddruk. Wetenschappers hebben kunnen aantonen dat door het oraal innemen van melatonine zowel de bloeddruk als de vasculaire reactiviteit kunnen dalen. Dit komt doordat melatonine een ontspannend effect heeft op de bloedvaten, omdat het werkt als een krachtige jager van vrije radicalen, die een negatieve invloed hebben op de bloeddruk. Tot op heden is het mechanisme waardoor melatonine in staat is de bloeddruk te reguleren echter nog onduidelijk.

Beroerte en infarct

Een beroerte en een infarct worden veroorzaakt door een acute afsluiting van de bloedvaten, die vervolgens geen zuurstof meer kunnen leveren aan de weefsels, waardoor deze beschadigd worden. Het belangrijkste doel van de therapie is de bloedstroom en dus de zuurstof zo snel mogelijk te herstellen. Tegen de tijd dat de stroom van levensnoodzakelijke zuurstof is hersteld, lopen de nu beschadigde weefsels het risico verdere oxidatieschade op te lopen door de binnenkomende stroom zuurstof. Meer specifiek kan deze secundaire schade worden verminderd of zelfs geheel worden voorkomen met een hogere gelijktijdige dosis melatonine. Voorlopige studies tonen aan dat melatonine de celschade in deze situaties aanzienlijk kan beperken.

Diabetes is een wijdverspreide ziekte die vooral ouderen treft. Wetenschappers hebben het vermoeden ontwikkeld dat een mutatie in het MT2-gen van de melatoninereceptor het synchronisme tussen de biologische klok en de afgifte van insuline verstoort. Dit kan de bloedsuikerwaarden veranderen en zo leiden tot diabetes. Ongeveer een derde van de mensen bezit een enigszins veranderde versie van deze melatoninereceptor, die kan worden aangetroffen op de celmembranen van pancreas-bètacellen. De bètacellen van de alvleesklier zijn verantwoordelijk voor de afgifte van insuline. Als melatonine zich aan de receptoren van deze cellen bindt, wordt de afgifte ervan vertraagd. De licht gemuteerde versie van de bètacellen reageert echter op melatonine door het aantal receptoren te verhogen. Hierdoor wordt het effect van melatonine op de cellen versterkt, wat leidt tot episoden van hypoglykemie en andere prediabetische aandoeningen. Een persoon met deze genetische mutatie die ’s nachts werkt en eet wanneer de melatoninespiegel hoog is, rapporteert een hoge bloedsuikerspiegel en heeft daardoor een groter risico op het ontwikkelen van diabetes en andere endocriene ziekten.

Verschillende studies hebben aangetoond dat melatonine de insulinesecretie en de glucosehomeostase kan beïnvloeden. Uit celexperimenten is gebleken dat melatonine de afgifte van insuline in pancreas-bètacellen onderdrukt. Ratten met aanleg voor het ontwikkelen van type 2-diabetes werden beschermd tegen hyperlipidemie en hyperglykemie door toediening van melatonine. Dit resulteerde in een verbetering van de insulineresistentie en het glucosemetabolisme bij de ratten. Uit een dubbelblind klinisch onderzoek bij 22 postmenopauzale vrouwen bleek ook dat melatonine de glucosetolerantie en de insulinegevoeligheid bij oudere vrouwen verbeterde. Een andere studie heeft aangetoond dat de antioxiderende werking van melatonine de werkzaamheid van oraal ingenomen antidiabetica verbetert. Aangezien de nachtelijke melatoninespiegel bijzonder laag is bij ouderen, is het duidelijk waarom deze personen een groter risico lopen om diabetes te krijgen: melatonine is niet langer in staat om de nachtelijke afgifte van insuline te organiseren.

Fibromyalgie is een chronische pijnaandoening die bij ongeveer 4% van de bevolking voorkomt. Uit een recente studie is gebleken dat een laag melatonineniveau kan bijdragen tot de ontwikkeling van deze ziekte.

De term “fibromyalgie” is afgeleid van drie woorden: “fibre” betekent “vezelig weefsel” in het Latijn, “myos” betekent “spier” in het Grieks, en “algos” betekent “pijn”. In feite is het belangrijkste symptoom van deze ziekte pijn in spieren, pezen en ligamenten. Maar het is niet het enige symptoom! Bij mensen met deze ziekte treden vaak mutaties op die ertoe leiden dat het zenuwstelsel voortdurend pijnimpulsen verwerkt en doorgeeft, zelfs bij afwezigheid van prikkels. Andere symptomen zijn vermoeidheid, depressie en slapeloosheid.

Het gebruik van melatonine bij pijntherapie is uitgebreid bestudeerd. Melatonine is niet alleen het hormoon dat ons helpt ons natuurlijke circadiane ritme (de biologische klok) te synchroniseren, maar werkt ook als regulator voor pijnsignalen. Het werkt indirect op opioïde receptoren, dezelfde receptoren waarop pijnstillende medicijnen werken. Hoewel reeds lang wordt aangenomen dat slapeloosheid en vermoeidheid in verband met ziekte te wijten kunnen zijn aan de voortdurende waarneming van pijn, is men tot het inzicht gekomen dat een tekort aan melatonine ook op twee manieren kan bijdragen: het effect ervan op het circadiaans ritme – zie slaaphygiëne – en het effect ervan op pijn via opioïde receptoren. Feit: uit een aantal recent uitgevoerde experimenten is gebleken dat het innemen van een melatoninesupplement tal van symptomen van FM aanzienlijk kan verbeteren.

Ziekte van Alzheimer

De ziekte van Alzheimer is een progressieve neurodegeneratieve ziekte die geheugenverlies, denkstoornissen en gedragsstoornissen veroorzaakt die mettertijd verergeren. Patiënten met de ziekte van Alzheimer hebben een zeer laag melatoninegehalte in vergelijking met de controlegroep, hetgeen doet vermoeden dat dit hormoon een positieve bijdrage kan leveren bij de behandeling van deze ziekte.

Veel klinische studies hebben zich gericht op het gebruik van melatonine en hoe het veel symptomen van de ziekte van Alzheimer kan verlichten, waaronder slaapstoornissen en cognitieve tekorten. De NSC (de suprachiasmatische kern), een centraal gebied van de hypothalamus, bepaalt het circadiane ritme hoofdzakelijk door de productie van melatonine te stimuleren, die op haar beurt wordt gereguleerd. Wanneer bij Alzheimerpatiënten de NSC niet geneigd is op lichtstimuli te reageren, kan toediening van melatonine helpen. In een studie uit 2012 werd melatonine gecombineerd met lichaamsbeweging. Deze behandeling verminderde de cognitieve stoornissen en de oxidatieve stress in de hersenen, beide factoren die de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer bevorderen.

Patiënten die zijn opgenomen in instellingen die zijn gespecialiseerd in de behandeling van de ziekte van Alzheimer ondergaan een andere therapie, waarbij ’s morgens fel licht wordt gecombineerd met ’s avonds melatonine. Het resultaat is een verbetering tijdens de waak- en activiteitsuren van de patiënten.

Veel onderzoekers hebben gemeld dat muziektherapie, die ook wordt gebruikt bij de behandeling van de ziekte van Alzheimer, ook leidt tot een toename van de melatonine secretie.

Ziekte van Parkinson

De ziekte van Parkinson is een wijdverbreide en ongeneeslijke neurodegeneratieve ziekte. De ziekte van Parkinson wordt veroorzaakt door een degeneratie van bepaalde neuronen in de hersenen die hun vermogen verliezen om dopamine te produceren, een neurotransmitter die cognitieve functies, emotionele controle, motorische coördinatie en tal van andere belangrijke functies ondersteunt. De eerste symptomen beginnen zich langzaam te manifesteren, jaren voordat de motorische symptomen merkbaar en dus diagnostiseerbaar worden. Meestal gaat het om slaapstoornissen en verlies van de reukzin (anosmie). Hoewel de ziekte van Parkinson hoofdzakelijk verband houdt met de blokkering van dopamine in de hersenen, lijkt melatonine ook een specifieke rol te spelen. Dit zou verklaren waarom verschillende slaapstoornissen met deze ziekte in verband worden gebracht. Naarmate de ziekte van Parkinson vordert, nemen de melatoninereceptoren in de hersenen af. Getimede toediening van melatonine kan Parkinson-patiënten helpen goed te slapen en hun hersenen te beschermen tegen verdere degeneratieve veranderingen. Talrijke studies suggereren dat stabilisatie van de slaapcycli door de inname van melatonine een onmisbaar onderdeel zou moeten zijn bij de behandeling van deze ziekte.

Parkinsonpatiënten die melatonine krijgen, ervaren minder en mildere symptomen dan patiënten die deze therapie niet krijgen. Jarenlang werd aangenomen dat deze verlichting afhing van het feit dat een goede nachtrust van nature regenererend werkt, maar tegenwoordig weten we dat melatonine niet alleen een slaapbevorderend hormoon is, maar ook een neurobeschermende stof die niet alleen de regeneratie van zenuwcellen in de hersenen en het beenmerg bevordert, maar ook het vermogen heeft om schade te onderbreken of te beperken. Hoewel dit nog niet uitgebreid is onderzocht, is er reden om aan te nemen dat de neuroprotectieve eigenschappen van melatonine de voortgang van de ziekte van Parkinson kunnen vertragen, met name door de vermindering van de neurologische schade die het geleidelijke verlies van neuromusculaire functies veroorzaakt.

Epilepsie

Epilepsie is een verstoring van de elektrische activiteit van zenuwcellen in de hersenen die bij de patiënt aanvallen en/of tijdelijke bewusteloosheid veroorzaakt. Andere vormen van epilepsie en toevallen worden veroorzaakt door oxidatieve stress en vrije radicalen. Uit een recente studie is gebleken dat er een verband bestaat tussen slaapstoornissen en epilepsie, hetgeen nogmaals bevestigt dat het circadiane ritme van invloed kan zijn op het optreden van een epilepsieaanval. Jaren geleden ontdekten onderzoekers dat deze aanvallen vaak een 24-uurs ritme volgen. Dit betekent dat ze elke dag op hetzelfde tijdstip voorkomen. Wetenschappers geloven dat dit deels kan worden toegeschreven aan het circadiane ritme van onze hersenen.

Verschillende studies bij kinderen hebben aangetoond dat toediening van melatonine de hevigheid van epileptische aanvallen kon verminderen. Gezien zijn antioxiderende eigenschappen op het centrale zenuwstelsel kan dit hormoon fungeren als neuroprotector tegen oxidatieve stress, die normaliter bij epileptische patiënten wordt aangetroffen. Bovendien is de aanwezigheid van specifieke melatoninereceptoren in de hersenschors gedocumenteerd. Door deze receptoren met melatonine te stimuleren, werd een epileptische aanval in de kiem gesmoord. Dit wijst erop dat melatonine via verschillende werkingsmechanismen een positieve invloed heeft op talrijke vormen van epilepsie.

Aandachtstekortstoornis/hyperactiviteitstoornis

Slaapstoornissen komen veel voor bij kinderen die lijden aan Attention Deficit / Hyperactivity Disorder (ADHD). In een huidige studie worden de effecten van langdurige melatoninetherapie en de effectiviteit daarvan op kinderen met ADHD geanalyseerd. Volgens de ouders meldde 88% van de kinderen die therapie ondergingen een verbetering in hun slaapstoornissen. Bovendien meldde 71% een verbetering op gedragsgebied en 61% een verbetering van de stemming.

Schizofrenie

Schizofrenie is een andere neuropsychiatrische aandoening die in verband is gebracht met een ontregeld circadiaan ritme en een verlaagd melatonineniveau. Vanwege deze afwijkingen wordt aangenomen dat melatonine een gunstige bijdrage kan leveren aan de behandeling van deze ziekte. Melatonine blijkt ook de werkzaamheid van antipsychotica te verhogen, terwijl het de bijwerkingen ervan kan afzwakken. In één onderzoek bij patiënten met schizofrenie werd melatonine gebruikt in combinatie met gewone antipsychotica. Een tweede groep patiënten, die dezelfde antipsychotische therapie kregen, maar gecombineerd met een placebo in plaats van melatonine, nam deel aan dezelfde studie. Patiënten in de melatoninegroep ervoeren minder bijwerkingen, zoals gewichtstoename en lagere waarden op de PANSS-beoordelingsschaal, die de ernst van schizofreniesymptomen meet.

Depressie

Depressie is een ziekte die ook zeer ernstig moet worden genomen, omdat zij gepaard gaat met symptomen zoals zwakte, hopeloosheid, negatieve gedachten, slaapstoornissen en, in ernstige gevallen, zelfs zelfmoordgedachten. Lichamelijke symptomen zijn slaperigheid overdag, slapeloosheid, spierpijn, maag- en darmstoornissen, migraine en andere niet nader gespecificeerde gevoelsstoornissen. Degenen die aan depressie lijden, vertonen bijna altijd een functiestoornis in het serotoninesysteem. Serotonine is een van de belangrijkste boodschapper/neurotransmitterstoffen in het menselijk lichaam en wordt vaak omschreven als het gelukshormoon, aangezien het emotioneel welzijn van een individu sterk wordt beïnvloed door zijn of haar serotonineniveaus. Een tekort aan serotonine, vooral in de hersenen, maakt onze stemming somber en brengt ons in een slechte gemoedstoestand. Het feit dat serotonine in de avonduren wordt toegediend om ’s nachts melatonine aan te maken, verklaart waarom een tekort aan serotonine ook slapeloosheid kan veroorzaken.

 

Er zijn studies die aantonen dat melatonine in ieder geval veel symptomen van depressie kan verbeteren, met name die welke verband houden met slaapstoornissen. Zo werden patiënten met een ernstige depressie behandeld met melatonine, waardoor hun slaapkwaliteit effectief verbeterde. Positieve resultaten werden ook gevonden bij patiënten die lijden aan seizoensgebonden depressies. Een andere studie toonde aan dat behandeling van patiënten met winterdepressie met een milde dosis melatonine in de namiddag resulteerde in een vermindering van de depressie. Zelfs kleine doses melatonine kunnen de synchronisatie van de inwendige klok en het biologische dagritme met de variatie van de licht-donkerverhouding tijdens de wintermaanden verbeteren, wat leidt tot een duidelijke verbetering van de stemming.

Hoewel melatonine al tientallen jaren wordt gebruikt bij de behandeling van slapeloosheid en andere slaapstoornissen, kan het ook waardevol zijn bij de behandeling van kanker. Kanker is in veel opzichten een kwestie van timing. Gezonde cellen groeien en sterven door sterk gereguleerde processen, vooraf bepaald door genen in onze biologische klok. Wanneer deze genen een of andere mutatie of storing vertonen, kunnen cellen ongecontroleerd gaan groeien en andere gezonde cellen in de omgeving doden.

Nieuwe studies suggereren dat melatonine de groei van tumoren afremt en tegelijkertijd de bijwerkingen van andere kankertherapieën vermindert. Om duidelijk te zijn: wie ’s nachts niet kan slapen, loopt een groter risico kanker te krijgen. Daarom heeft de Wereldgezondheidsorganisatie ploegenarbeid als een mogelijke oorzaak van kanker aangemerkt (het is kankerverwekkend!).

Hoewel het verband tussen een onderbroken circadiaan ritme en de ontwikkeling van kanker duidelijk is, heeft men pas onlangs inzicht gekregen in het mechanisme waardoor het kankerrisico groter is. Een nieuwe meta-analyse van chronobiologische studies suggereert dat melatonine kanker aan de basis aanpakt door biochemische processen te onderbreken die door tumoren worden benut voor hun eigen groei. Melatonine kan de proliferatie van kankercellen voorkomen door hun apoptose (geprogrammeerde celdood) te veroorzaken en de bloedtoevoer naar tumoren te blokkeren. Het is ook bekend dat dit hormoon werkt als een antioxidant en het immuunsysteem verbetert, wat op zijn beurt de ontwikkeling van kanker belemmert. Tenslotte kan een tekort aan melatonine een verhoging van het peil van cytokinen (natuurlijke moleculen die verband houden met de ontwikkeling van kanker) bevorderen.

Na toediening van melatonine aan proefdieren die aan kanker leden, werd een aanzienlijke vertraging van de tumorgroei vastgesteld. Verschillende studies hebben ook aangetoond dat menselijke kankerpatiënten andere therapieën gemakkelijker verdragen wanneer zij parallel een melatoninesupplement innemen. In de nabije toekomst zou dit wonderhormoon deel kunnen gaan uitmaken van de standaard kankertherapie.

Melatonine kan ook nuttig worden geacht tegen verschillende soorten hoofdpijn en migraine. Enkele eigenschappen van melatonine die helpen tegen hoofdpijn zijn: ontstekingsremmend vermogen, vermogen om overmatige dopamine-afgifte te remmen, membraanstabilisatie en toename van GABA (de belangrijkste neurotransmitter in de hersenen). Het biedt ook bescherming tegen vrije radicalen.

Volgens sommige studies kan dit hormoon zelfs migraine voorkomen. Het precieze mechanisme waarmee dit gebeurt is nog niet bekend, maar er zijn veel verbanden tussen het circadiaans ritme en dit soort hoofdpijn. Veel migrainepatiënten verklaren dat de pijn elke dag op hetzelfde tijdstip optreedt en we kunnen hieruit dus afleiden dat circadiane componenten een belangrijke rol spelen in deze pathologie. Er is ook een bepaald gen dat verband houdt met verstoringen van het circadiane ritme dat ook een van de hoofdoorzaken van dit type hoofdpijn kan blijken te zijn. Het innemen van melatonine zou dus twee vliegen in één klap slaan: het zou zowel migraine bestrijden als een gezonde slaap-waakcyclus bevorderen. Met melatonine kunnen ook verbeteringen worden bereikt bij de behandeling van clusterhoofdpijn en idiopathische (van onbekende oorsprong) stekende hoofdpijn. Clusterhoofdpijn wordt gekenmerkt door hevige hoofdpijn die aan slechts één kant van de schedel gelokaliseerd is. Andere uitingen van deze aandoening zijn tranenvloed en rinorroe. Een tekort aan Melatonine kan ’s nachts of zelfs overdag pijnaanvallen veroorzaken. Door melatonine aan te vullen, hebben sommige patiënten een aanzienlijke vermindering van de frequentie van hoofdpijn waargenomen. Melatonine is dus doeltreffender gebleken dan andere specifieke pijnbestrijdingsmiddelen bij idiopathische stekende hoofdpijn (stekende pijn die door een onbekende

Melatonine wordt niet alleen in de pijnappelklier aangemaakt, maar ook in het netvlies. Dit hormoon, dat met de leeftijd afneemt, is verantwoordelijk voor het regelen van de pigmentatie van de ogen. Het helpt onder andere bij het regelen van de hoeveelheid licht die de fotoreceptoren in het oog bereikt. Het retinale pigmentepitheel (de buitenste laag van het netvlies) is ook onafhankelijk beschermd tegen oxidatieve schade.

Macula degeneratie

Deze oogziekte, die het centrale, d.w.z. het belangrijkste deel van het netvlies vernietigt, is een van de meest voorkomende oorzaken van blindheid op volwassen leeftijd. Volgens onderzoekers kan het gebruik van melatonine de voortgang van deze ziekte vertragen door het netvlies te beschermen. Of melatonine in dit geval de rol van vrije-radicalenvanger vervult of dat het effect ervan afhangt van de receptoren, is nog niet geheel duidelijk en blijft onderwerp van studie.

Glaucoom

Glaucoom is een zeer diverse groep oogziekten die kunnen leiden tot het verlies van oogzenuwvezels. De belangrijkste oorzaak van deze ziekte is een hoge oogdruk, die vaak verband houdt met een te lage druk in de bloedvaten die het netvlies van bloed voorzien. In een verder gevorderd stadium van de ziekte kan er erosie van de pupil optreden, waarbij eerst de buitenste zenuwen van het netvlies worden aangetast, en vervolgens geleidelijk de binnenste zenuwen. Dit leidt tot gezichtsvelduitval van buiten naar binnen, wat geleidelijk leidt tot totale blindheid. Onderzoekers hebben ontdekt dat oxidatieve stress bij glaucoom kan bijdragen tot het verlies van fotoreceptoren. In dit geval kan melatonine doeltreffend zijn omdat het de oogdruk verlaagt en de fotoreceptoren beschermt tegen vrije radicalen.

Een gezonde eicelproductie is de eerste stap naar conceptie en een gezonde zwangerschap. Een onlangs gepubliceerde studie van de Universiteit van Texas suggereert dat voldoende melatonine essentieel is voor de vruchtbaarheid. Zoals elke cel in ons lichaam zijn ook eieren gevoelig voor de werking van vrije radicalen, die DNA-schade kunnen veroorzaken. In die zin werkt melatonine als een antioxidant in de eierstokken, waardoor vrije radicalen worden geëlimineerd en celbeschadiging wordt voorkomen. In een andere studie over chronobiologie, gepubliceerd in het Journal of Medicine and Life, wordt gemeld dat melatonine belangrijk is voor de embryonale en foetale ontwikkeling. Het melatoninegehalte stijgt gestaag tijdens de zwangerschap. Aangezien dit hormoon in de placenta wordt getransporteerd zonder te worden veranderd, wordt het ook aangetroffen in het vruchtwater en in de zich ontwikkelende foetus. Melatoninereceptoren zijn aanwezig in de hersenen van de foetus lang voordat deze volledig is gevormd.

Melatonine geleverd door de moeder heeft verschillende functies voor de foetus. Zo geeft het informatie over licht- en donkercycli door aan de hersenen van de foetus, waardoor deze zijn eigen circadiaans ritme kan instellen. Anderzijds wordt ook aangenomen dat melatonine een belangrijke rol speelt bij de activering van bepaalde genen die belangrijk zijn voor een goede ontwikkeling vanaf de conceptie tot de bevalling. Daarom bevelen talrijke wetenschappers de toediening van melatonine tijdens de zwangerschap aan, vooral wanneer er slaapstoornissen optreden, aangezien er alleen maar positieve effecten voor de baby zijn vastgesteld.

Het meest bestudeerde en gedocumenteerde effect van melatonine is de invloed ervan op het slaap/waakritme. Melatonine is nuttig om zowel in slaap te vallen als wakker te blijven. Melatonine heeft zich onderscheiden als een doeltreffende behandeling voor talrijke slaapproblemen, zoals jetlag, ploegendienst, vertraagd slaapsyndroom of, bij oudere mensen, voor alle slaapstoornissen. Melatonine garandeert een goede slaap: ononderbroken en regeneratief.

Slaapstoornissen en gevolgen

Chronische slaapstoornissen, d.w.z. die welke gemiddeld drie nachten op zeven voorkomen, verhogen het risico op hartaanvallen, beroerten, diabetes, hart- en vaatziekten en morbide obesitas.

Een team van onderzoekers van de Universiteit van Pennsylvania heeft voor het eerst gegevens geanalyseerd die waren verzameld over een steekproef van meer dan 130.000 mensen (gemiddelde leeftijd 46 jaar) en heeft de volgende conclusies kunnen trekken: lichte ongemakken bij het inslapen of tijdens de slaap, maar ook bij overmatig slapen, kunnen een groot verschil maken. Het risico op zwaarlijvigheid neemt toe met 35%, het risico op het ontwikkelen van diabetes met 54% en het risico op hart- en vaatziekten met 98%. Het risico op een beroerte verdubbelt ook.

Onderzoekers van de Harvard Medical School richten hun onderzoek op de diepe slaapfase, die bij een gezond persoon elke nacht 90 tot 120 minuten duurt. Het ging om 784 mensen met een regelmatige bloeddruk bij wie de slaapfasen thuis werden gevolgd met behulp van een klein apparaatje. Het experiment werd uitgevoerd over een periode van 42 opeenvolgende maanden.

De diepe slaapfase duurt 25 procent van de hele nacht. Tijdens deze fase is de hersenactiviteit zwakker en zijn de hartslag en de hormoonafscheiding verminderd. In de regel zijn de bloeddrukwaarden in deze fase 10 maal lager dan normaal. De verlaging van de bloeddruk ’s nachts wordt als een uiterst positief teken beschouwd. Soms kan het echter gebeuren dat de druk ’s nachts hoog blijft en dit is een risicofactor voor hartaandoeningen.

Het resultaat was dat de proefpersonen bij wie een kortere regeneratiefase werd gedetecteerd, reageerden met een stijging van de bloeddruk tot alarmerende niveaus (bij veel van de proefpersonen werd een 15 minuten durende diepe slaapfase gedetecteerd: slechts 4 procent in vergelijking met rechts). In de regel hebben de meesten van hen een onderbroken en kortere slaap. Deze groep zou veel baat hebben bij het nemen van een melatonine supplement.

Melatonine supplementen

Vroege chronobiologische studies toonden aan dat melatoninesupplementen kunnen helpen bij de behandeling van slaapstoornissen, alsook bij het oplossen van talrijke aanverwante problemen. Niet alle melatoninesupplementen zijn echter hetzelfde. De manier waarop deze supplementen melatonine vrijgeven, kan een ongelooflijke invloed hebben op de fysiologische waarden en effecten van dit hormoon.

Sommigen zijn van mening dat het effect van melatonine minder sensationeel is dan men zou verwachten. Zij beweren ook vaak dat melatonine niet nuttig is bij de behandeling van slaapstoornissen, maar in werkelijkheid kan het zijn dat zij gewoon het minst geschikte supplement voor hun geval hebben genomen. Er zij ook op gewezen dat melatonine niet werkt als een klassiek hypnotisch middel, maar eerder als een regulator van het slaap/waakritme. Daarom kan de doeltreffendheid van melatonine op zijn vroegst ’s morgens worden bepaald, wanneer u zich kunt afvragen hoe fit u zich voelt, of uw slaap al dan niet rustgevend was, hoe lang u erover deed om in slaap te vallen of hoe vaak u ’s nachts wakker werd.

Langzame afgifte of snelle afgifte

De meest voorkomende melatoninesupplementen zijn ofwel supplementen met langzame afgifte ofwel supplementen met snelle afgifte. Snel vrijkomende melatonine leidt tot een snelle stijging van het melatonineniveau, dat vervolgens na een of twee uur weer daalt. Wie dit soort supplementen neemt, zal zich snel slaperig voelen, maar zal moeite hebben om de hele nacht door te slapen of zich gewoon niet goed uitgerust voelen als hij wakker wordt. Melatonine met vertraagde afgifte daarentegen wekt de slaap pas na uren op en het effect ervan vermindert pas in de vroege ochtenduren. Wie melatoninepreparaten met langzame afgifte kiest, zal moeilijk in slaap kunnen vallen omdat de melatoninespiegel aanvankelijk laag is en zal vervolgens ook moeilijk wakker kunnen worden omdat de spiegel ’s morgens nog onnatuurlijk hoog is.

Door een gecontroleerde afgifte van melatonine (chronobiologisch correct gecombineerde melatonine, d.w.z. melatonine die met tussenpozen wordt afgegeven) kan een natuurlijk circadiaan ritme worden gehandhaafd.

Gecontroleerde afgifte (chronobiologisch correct gecombineerde melatonine of intermitterend afgegeven melatonine):

Melatoninesupplementen met gereguleerde afgifte worden zodanig geformuleerd dat het hormoon vrijkomt in een hoeveelheid en met een frequentie die de melatonineniveaus nabootst die het lichaam onder natuurlijke, gezonde omstandigheden zou vrijgeven. Het hormoon wordt meermaals vrijgemaakt, zodat het melatonineniveau onmiddellijk na inname van het supplement snel stijgt en vervolgens gedurende enkele uren stabiel blijft. Daarna, tegen de ochtend, dalen de niveaus weer om het lichaam de kans te geven wakker te worden. Dit bootst de natuurlijke cycli na van een gezond circadiaan ritme dat gepaard gaat met herstellende slaap.

Verschillende studies op het gebied van de chronobiologie hebben aangetoond dat het reguleren van de melatoninecyclus niet alleen belangrijk is voor een herstellende slaap, maar ook voor iemands algemeen welzijn. Daarom zijn veel deskundigen van mening dat het ideale supplement een gecontroleerde afgifte van melatonine inhoudt. Dit type supplement lijkt veel meer op de natuurlijke melatonine die in een gezond brein aanwezig is. Een ongewijzigd circadiaan ritme is belangrijk voor de gezondheid, en daarom zijn melatoninesupplementen met gecontroleerde afgifte meestal de beste oplossing.

Wanneer het circadiane ritme verstoord is, zoals bij een jetlag, ploegendienst of vertraagd slaapsyndroom, wordt melatonine in de juiste hoeveelheden maar op de verkeerde tijdstippen aangemaakt. In dit geval zou het goed zijn om een formule met gecontroleerde afgifte of een formule met snelle afgifte te gebruiken, om het natuurlijke circadiane ritme op de juiste manier te herprogrammeren. Dit type therapie wordt chronotherapie genoemd, omdat hierbij geen melatonine wordt toegediend, maar de endogene secretie ervan wordt gereguleerd.

Wanneer een min of meer uitgesproken melatoninetekort de oorzaak kan zijn van slaapstoornissen, dan is het noodzakelijk melatonine toe te dienen, b.v. met hormoonvervangingstherapie. Daartoe moet gebruik worden gemaakt van een chronobiologisch geoptimaliseerd farmaceutisch preparaat dat gedurende zes uur melatonine afgeeft. In dit geval zou het ideaal zijn om het hierboven beschreven supplement met gecontroleerde afgifte toe te dienen.