Dobrej jakości sen ma zasadnicze znaczenie dla zdrowia. Coraz więcej badań skupia się na tym, jak długość snu wpływa na samopoczucie i rozwój chorób. Badania przeprowadzone przez naukowców z UCL wskazują, że sen trwający krócej niż pięć godzin w średnim i późnym wieku może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia co najmniej dwóch chorób przewlekłych. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „PLOS Medicine” przeanalizowano wpływ długości snu na stan zdrowia ponad 7 000 mężczyzn i kobiet w wieku 50, 60 i 70 lat, uczestniczących w badaniu kohortowym Whitehall II.

Krótki czas snu a wielochorobowość

Naukowcy zbadali związek między czasem snu poszczególnych uczestników, śmiertelnością oraz tym, czy w ciągu 25 lat zdiagnozowano u nich dwie lub więcej chorób przewlekłych (wielochorobowość) – takich jak choroby serca, nowotwory czy cukrzyca. Osoby, które w wieku 50 lat zgłaszały, że śpią pięć godzin lub mniej, miały o 20% większe prawdopodobieństwo zdiagnozowania choroby przewlekłej oraz o 40% większe prawdopodobieństwo zdiagnozowania dwóch lub więcej chorób przewlekłych w ciągu 25 lat niż osoby śpiące do siedmiu godzin. Ponadto spanie pięć godzin lub mniej w wieku 50, 60 i 70 lat wiązało się z 30–40% wzrostem ryzyka wielochorobowości w porównaniu z osobami, które spały do siedmiu godzin.

Naukowcy odkryli również, że czas snu wynoszący pięć godzin lub mniej w wieku 50 lat wiązał się z 25-procentowym wzrostem ryzyka zgonu w ciągu 25 lat obserwacji – co można wyjaśnić głównie tym, że krótki czas snu zwiększa ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych, które z kolei zwiększają ryzyko zgonu.

W krajach o wysokim dochodzie obserwuje się wzrost częstości występowania wielochorobowości, a ponad połowa osób starszych cierpi obecnie na co najmniej dwie choroby przewlekłe. Stanowi to poważne wyzwanie dla zdrowia publicznego, ponieważ wielochorobowość wiąże się z intensywnym korzystaniem z usług opieki zdrowotnej, hospitalizacjami i niepełnosprawnością. Wraz z wiekiem zmieniają się nawyki i wzorce snu. Zaleca się jednak sen trwający od 7 do 8 godzin na dobę, ponieważ czas snu dłuższy lub krótszy od tego zakresu był w przeszłości powiązany z występowaniem poszczególnych chorób przewlekłych.

Skutki długiego snu

Aby zapewnić sobie lepszy sen, ważne jest przestrzeganie zasad higieny snu, np. zadbanie o to, by przed pójściem spać w sypialni panowała cisza, ciemność i komfortowa temperatura. Wskazane jest również wyłączenie urządzeń elektronicznych oraz unikanie obfitych posiłków i napojów pobudzających przed snem. Aktywność fizyczna i ekspozycja na światło w ciągu dnia oraz ćwiczenia relaksacyjne przed snem również mogą sprzyjać spokojnemu senowi.

W ramach badania naukowcy sprawdzili również, czy długi sen trwający dziewięć godzin lub więcej ma wpływ na zdrowie. Nie stwierdzono wyraźnego związku między długim czasem snu w wieku 50 lat a występowaniem wielu chorób u osób zdrowych. Jednak w przypadku uczestników, u których wcześniej zdiagnozowano chorobę przewlekłą, długi czas snu wiązał się z około 35-procentowym wzrostem ryzyka wystąpienia kolejnej choroby. Naukowcy podejrzewają, że może to wynikać z podstawowych schorzeń, które wpływają na sen.

Wystarczająca ilość snu pozwala organizmowi na odpoczynek. Istnieje wiele innych sposobów, w jakie zły sen może zwiększać ryzyko chorób serca lub udaru mózgu, w tym nasilenie stanów zapalnych i podwyższone ciśnienie krwi. Badanie to stanowi kolejny dowód w rosnącej liczbie badań podkreślających znaczenie dobrego nocnego odpoczynku.

Ograniczenia badania

Naukowcy oparli się na subiektywnych raportach dotyczących snu, które mogą być obarczone błędem systematycznym, chociaż dane od 4 000 uczestników, u których sen mierzono za pomocą urządzenia elektronicznego, potwierdzają te wyniki. Dane dotyczące jakości snu były dostępne wyłącznie dla osób w wieku 60 i 70 lat. Badanie Whitehall II obejmowało wyłącznie urzędników państwowych, z których wszyscy pracowali w momencie rekrutacji do badania i prawdopodobnie byli zdrowsi niż ogół populacji.