Nieuwe bevindingen van de Universiteit van Cambridge wijzen erop dat de menopauze gepaard gaat met veranderingen in de hersenstructuur en een verhoogd niveau van angst, depressie en slaapstoornissen. De onderzoekers constateerden bij vrouwen die de menopauze hadden doorgemaakt een verminderd volume van de grijze stof in verschillende belangrijke hersengebieden. De in Psychological Medicine gepubliceerde studie onderzocht ook de effecten van hormoonvervangende therapie (HRT). Hoewel HRT deze veranderingen in de hersenen of de geestelijke gezondheid niet leek te voorkomen, ging het wel gepaard met een langzamere afname van de reactiesnelheid.

De menopauze en haar symptomen begrijpen

De menopauze is de levensfase waarin de menstruatie van een vrouw permanent uitblijft als gevolg van dalende hormoonspiegels. Deze fase treedt meestal op tussen de 45 en 55 jaar en gaat vaak gepaard met symptomen zoals opvliegers, neerslachtigheid en slaapstoornissen. Eerder onderzoek heeft ook een verband aangetoond tussen de menopauze en veranderingen in cognitieve vaardigheden, waaronder geheugen, aandacht en taal.

Om de symptomen van de menopauze, met name depressie en slaapstoornissen, te verlichten, wordt veel vrouwen hormoonvervangende therapie (HRT) aangeraden. In Engeland werd in 2023 bij 15% van alle vrouwen HRT toegepast. Ondanks het wijdverbreide gebruik ervan hebben wetenschappers nog steeds slechts beperkte kennis over de effecten van de menopauze en HRT op de hersenen, het denkvermogen en de geestelijke gezondheid.

Een grootschalig onderzoek met behulp van gegevens van de UK Biobank

Om deze effecten beter te begrijpen, analyseerden de onderzoekers gegevens uit de UK Biobank, waaraan bijna 125.000 vrouwen deelnamen. De deelnemers werden in drie groepen ingedeeld: vrouwen die nog niet in de menopauze waren, vrouwen die al in de menopauze waren en nog nooit hormoonvervangende therapie hadden gekregen, en vrouwen die al in de menopauze waren en hormoonvervangende therapie hadden gekregen.

De deelnemers vulden vragenlijsten in over menopauzeklachten, geestelijke gezondheid, slaapgewoonten en algemene gezondheid. Sommigen deden ook cognitieve tests waarbij het geheugen en de reactietijd werden gemeten. Daarnaast ondergingen ongeveer 11.000 vrouwen een magnetische resonantie tomografie (MRT), waardoor de onderzoekers verschillen in de hersenstructuur konden onderzoeken.

De gemiddelde leeftijd van de deelnemers bij het begin van de menopauze was ongeveer 49,5 jaar. Vrouwen aan wie hormoonvervangende therapie werd voorgeschreven, begonnen de behandeling doorgaans op een leeftijd van ongeveer 49 jaar.