Każdej wiosny sumiennie przestawiamy nasze zegary na czas letni, a każdej jesieni przestawiamy je z powrotem na czas standardowy – ale nikt nie wydaje siÄ™ być z tego powodu szczególnie szczęśliwy. Zmiana czasu co dwa lata jest nie tylko niewygodna, ale także bardzo szkodliwa dla naszego zdrowia. Wspólna utrata jednej godziny snu, gdy zegary zmieniajÄ… siÄ™ w marcu, wiąże siÄ™ ze wzrostem liczby ataków serca i Å›miertelnych wypadków drogowych w kolejnych dniach.

Stały czas standardowy lepszy niż zmiana czasu

Badanie przeprowadzone przez naukowców ze Stanford Medicine wykazaÅ‚o, że istniejÄ… również dÅ‚ugoterminowe zagrożenia – i lepsze alternatywy. Naukowcy porównali, w jaki sposób trzy różne systemy czasu – staÅ‚y czas standardowy, staÅ‚y czas letni i dwuletnie zmiany czasu – mogÄ… wpÅ‚ywać na rytm dobowy ludzi, a tym samym na ich zdrowie w caÅ‚ym kraju. Rytm okoÅ‚odobowy to wrodzony, okoÅ‚o 24-godzinny zegar organizmu, który reguluje wiele procesów fizjologicznych.

Zespół odkryÅ‚, że z punktu widzenia rytmu dobowego dokonaliÅ›my najgorszego wyboru. Zarówno staÅ‚y czas standardowy, jak i staÅ‚y czas letni byÅ‚yby zdrowsze niż nasze sezonowe zmiany, przy czym staÅ‚y czas standardowy przyniósÅ‚by korzyÅ›ci wiÄ™kszoÅ›ci ludzi. ModelujÄ…c ekspozycjÄ™ na Å›wiatÅ‚o, efekty okoÅ‚odobowe i cechy zdrowotne w każdym hrabstwie, naukowcy szacujÄ…, że staÅ‚y czas standardowy zapobiegÅ‚by okoÅ‚o 300 000 udarów rocznie i spowodowaÅ‚by 2,6 miliona mniej osób z otyÅ‚oÅ›ciÄ…. StaÅ‚y czas letni osiÄ…gnÄ…Å‚by okoÅ‚o dwie trzecie tego samego efektu. „OdkryliÅ›my, że zdecydowanie lepiej jest trzymać siÄ™ czasu standardowego lub czasu letniego niż zmieniać go dwa razy w roku” – powiedziaÅ‚ dr Jamie Zeitzer, profesor psychiatrii i nauk behawioralnych oraz główny autor badania, które zostaÅ‚o opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences. Głównym autorem jest Lara Weed, doktorantka bioinżynierii.

Synchronizacja z 24 godzinami

Nawet wÅ›ród osób, które chcÄ… poÅ‚ożyć kres sezonowym zmianom czasu, nie ma zgody co do tego, jakÄ… politykÄ™ czasowÄ… należy realizować. „SÄ… ludzie, którzy sÄ… pasjonatami obu stron i majÄ… bardzo różne argumenty” – powiedziaÅ‚ Zeitzer. Zwolennicy staÅ‚ego czasu letniego twierdzÄ…, że wiÄ™cej Å›wiatÅ‚a wieczorem może oszczÄ™dzać energiÄ™, zapobiegać przestÄ™pczoÅ›ci i zapewnić ludziom wiÄ™cej czasu wolnego po pracy. W drugim obozie, zwolennicy staÅ‚ego czasu standardowego argumentujÄ…, że wiÄ™cej porannego Å›wiatÅ‚a jest optymalne dla zdrowia. Organizacje takie jak American Academy of Sleep Medicine, National Sleep Foundation i American Medical Association opowiedziaÅ‚y siÄ™ za caÅ‚orocznym czasem standardowym. „Opiera siÄ™ to na teorii, że wczesne poranne Å›wiatÅ‚o jest lepsze dla naszego ogólnego stanu zdrowia” – powiedziaÅ‚ Zeitzer. „Problem polega na tym, że jest to teoria bez danych. A w koÅ„cu mamy dane”.

Ludzki cykl dobowy nie trwa dokÅ‚adnie 24 godziny – dla wiÄ™kszoÅ›ci ludzi jest on o okoÅ‚o 12 minut dÅ‚uższy – ale może być modulowany przez Å›wiatÅ‚o. „Poranne Å›wiatÅ‚o przyspiesza cykl dobowy. Dostarczanie Å›wiatÅ‚a wieczorem spowalnia ten cykl” – powiedziaÅ‚ Zeitzer. „Ogólnie rzecz biorÄ…c, potrzebujesz wiÄ™cej Å›wiatÅ‚a rano i mniej Å›wiatÅ‚a wieczorem, aby pozostać dobrze zsynchronizowanym z 24-godzinnym dniem”. Zsynchronizowany cykl dobowy wiąże siÄ™ z szeregiem problemów zdrowotnych. „Im wiÄ™cej Å›wiatÅ‚a dostajesz w niewÅ‚aÅ›ciwym czasie, tym sÅ‚abszy staje siÄ™ twój zegar dobowy. Wszystkie rzeczy, które od niego zależą – na przykÅ‚ad ukÅ‚ad odpornoÅ›ciowy i energia – nie funkcjonujÄ… wtedy tak dobrze” – powiedziaÅ‚ Zeitzer.

Naukowcy wykorzystali model matematyczny do przeliczenia ekspozycji na Å›wiatÅ‚o w każdym reżimie czasowym, w oparciu o lokalne godziny wschodu i zachodu sÅ‚oÅ„ca, na obciążenie okoÅ‚odobowe – zasadniczo, ile wewnÄ™trzny zegar danej osoby musi siÄ™ przesunąć, aby nadążyć za 24-godzinnym dniem. OkazaÅ‚o siÄ™, że wiÄ™kszość ludzi doÅ›wiadczyÅ‚aby najmniejszego obciążenia dobowego w ciÄ…gu roku w staÅ‚ym czasie standardowym, który nadaje priorytet porannemu Å›wiatÅ‚u. KorzyÅ›ci różniÄ… siÄ™ nieco w zależnoÅ›ci od lokalizacji danej osoby w strefie czasowej i jej chronotypu – czypreferuje wczesne poranki, późne wieczory, czy coÅ› pomiÄ™dzy. Wbrew intuicji, ludzie, którzy wczeÅ›nie wstajÄ…, którzy stanowiÄ… okoÅ‚o 15% populacji i majÄ… tendencjÄ™ do cyklu dobowego krótszego niż 24 godziny, doÅ›wiadczyliby najmniejszego obciążenia dobowego w ramach staÅ‚ego czasu letniego, ponieważ wiÄ™cej wieczornego Å›wiatÅ‚a wydÅ‚użyÅ‚oby ich cykl dobowy bliżej 24 godzin.

Wpływ na zdrowie

Aby ustalić związek między obciążeniem okołodobowym a konkretnymi wynikami zdrowotnymi, naukowcy przeanalizowali dane na poziomie hrabstwa z Centrów Kontroli i Zapobiegania Chorobom dotyczące częstości występowania zapalenia stawów, raka, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, choroby niedokrwiennej serca, depresji, cukrzycy, otyłości i udaru mózgu.

Ich modele pokazują, że stały czas standardowy zmniejszyłby ogólnokrajową częstość występowania otyłości o 0,78%, a częstość występowania udaru mózgu o 0,09%, przy czym na oba stany ma wpływ zdrowie okołodobowe. Te pozornie niewielkie zmiany procentowe w powszechnych chorobach skutkowałyby 2,6 miliona mniejszą liczbą osób z otyłością i 300 000 mniejszą liczbą udarów. Przy stałym czasie letnim, ogólnokrajowa częstość występowania otyłości spadłaby o 0,51% lub 1,7 miliona osób, a udarów mózgu o 0,04% lub 220 000 przypadków. Zgodnie z oczekiwaniami, modele nie przewidywały znaczącej różnicy w chorobach takich jak zapalenie stawów, które nie są bezpośrednio związane z rytmem dobowym.

Wyniki nie sÄ… wystarczajÄ…co rozstrzygajÄ…ce

Chociaż badanie to jest prawdopodobnie najbardziej dogłębną analizą długoterminowych skutków zdrowotnych różnych polityk czasowych, to według Zeitzera jest ono dalekie od ostatecznego słowa. Po pierwsze, naukowcy nie wzięli pod uwagę wielu czynników, które mogą wpływać na ekspozycję na światło w prawdziwym życiu, w tym pogody, geografii i ludzkich zachowań. W swoich obliczeniach naukowcy założyli spójne i stosunkowo przyjazne dla rytmu okołodobowego nawyki dotyczące światła, w tym harmonogram snu od 22:00 do 7:00, ekspozycję na słońce przed i po pracy oraz w weekendy, a także ekspozycję na światło w pomieszczeniach od 9:00 do 17:00 i po zachodzie słońca. W rzeczywistości jednak wiele osób ma nieregularne nawyki związane ze snem i spędza więcej czasu w pomieszczeniach.

„Nawyki ludzi dotyczÄ…ce Å›wiatÅ‚a sÄ… prawdopodobnie znacznie gorsze niż zakÅ‚adamy w modelach” – powiedziaÅ‚ Zeitzer. „Nawet w Kalifornii, gdzie pogoda jest wspaniaÅ‚a, ludzie spÄ™dzajÄ… mniej niż 5% dnia na Å›wieżym powietrzu”. Chociaż zdrowie okoÅ‚odobowe wydaje siÄ™ sprzyjać staÅ‚emu standardowemu czasowi, wyniki nie sÄ… wystarczajÄ…co rozstrzygajÄ…ce, aby zepchnąć inne wzglÄ™dy na dalszy plan. Zeitzer ma nadziejÄ™, że badanie zainspiruje podobne analizy oparte na dowodach z innych dziedzin, takich jak ekonomia i socjologia. Zwraca on również uwagÄ™, że polityka czasowa jest po prostu kwestiÄ… decydowania o tym, które godziny reprezentujÄ… wschód i zachód sÅ‚oÅ„ca, a nie zmiany caÅ‚kowitej iloÅ›ci dostÄ™pnego Å›wiatÅ‚a.