Een volledige nachtrust kan een grotere rol spelen in de levensverwachting dan veel mensen beseffen. Nieuw onderzoek van de Oregon Health & Science University wijst erop dat regelmatig slaaptekort gepaard gaat met een kortere levensduur. De resultaten zijn gepubliceerd in het vakblad SLEEP Advances.

Landelijke gegevens tonen patronen in de hele VS

Om tot hun conclusies te komen, analyseerden de onderzoekers een grote nationale database en onderzochten ze enquêtepatronen over de levensverwachting in verschillende districten van de Verenigde Staten. Ze vergeleken de levensverwachtingscijfers op districtsniveau met gedetailleerde enquêtegegevens die tussen 2019 en 2025 door de Centers for Disease Control and Prevention waren verzameld.

Toen onderzoekers levensstijlfactoren in verband met de levensverwachting van mensen onderzochten, sprong slaap er duidelijk uit. Het verband met levensverwachting was sterker dan dat van voeding, lichaamsbeweging of sociaal isolement. Roken was de enige factor die een grotere invloed had.

“Ik had niet verwacht dat het zo sterk gecorreleerd zou zijn met de levensverwachting”, aldus hoofdauteur Andrew McHill, Ph.D., universitair hoofddocent aan de OHSU School of Nursing, de OHSU School of Medicine en het Oregon Institute of Occupational Health Sciences van de OHSU. “We hebben altijd gedacht dat slaap belangrijk was, maar dit onderzoek onderstreept dat nog eens extra: mensen zouden echt moeten proberen om zeven tot negen uur slaap te krijgen, als dat überhaupt mogelijk is.”

Onderzoekers verrast door de betekenis van de resultaten

Een groot deel van het werk werd uitgevoerd door promovendi van het Sleep, Chronobiology and Health Laboratory van de OHSU School of Nursing. Hoewel wetenschappers al lang weten dat voldoende slaap de algehele gezondheid bevordert, waren de auteurs toch verrast door hoe nauw de slaapduur verband houdt met de levensverwachting. In de analyse was onvoldoende slaap als voorspeller van de levensverwachting belangrijker dan voeding en lichaamsbeweging.

“Dat is intuïtief en logisch, maar het was toch indrukwekkend om dit zo duidelijk te zien in al deze modellen”, aldus McHill. “Ik ben slaapfysioloog en begrijp de gezondheidsvoordelen van slaap, maar de sterkte van het verband tussen voldoende slaap en levensverwachting was voor mij opmerkelijk.”

Eerdere studies hebben slecht slapen in verband gebracht met een verhoogd risico op overlijden, maar deze studie is de eerste die jaarlijkse verbanden tussen slaap en levensverwachting in alle Amerikaanse staten aantoont. Voor hun modellen gebruikten de onderzoekers de CDC-definitie van voldoende slaap als minimaal zeven uur per nacht, wat overeenkomt met de aanbevelingen van de American Academy of Sleep Medicine en de Sleep Research Society. In bijna alle staten en in elk geanalyseerd jaar toonden de gegevens een duidelijk verband aan tussen slaapduur en levensverwachting.

Waarom slaap de levensverwachting kan beïnvloeden

De studie onderzocht niet de biologische redenen voor dit verband. McHill wees er echter op dat slaap een cruciale rol speelt voor de gezondheid van het hart, het immuunsysteem en de hersenfunctie. Tijdens de slaap bevindt het lichaam zich in een belangrijke regeneratiemodus. De bloeddruk en hartslag dalen, waardoor het cardiovasculaire systeem wordt ontlast. Chronisch slaaptekort wordt daarentegen in verband gebracht met hoge bloeddruk, hartaanvallen, beroertes en arteriosclerose. Aangezien hart- en vaatziekten wereldwijd tot de meest voorkomende doodsoorzaken behoren, kan een permanent slechte slaapkwaliteit het risico op overlijden aanzienlijk verhogen.

Ook het immuunsysteem is sterk afhankelijk van slaap. Tijdens de nachtrust worden immuuncellen geactiveerd en ontstekingsremmende processen gereguleerd. Wie regelmatig te weinig slaapt, is vatbaarder voor infecties en vertoont vaak een verhoogde ontstekingsgevoeligheid in het lichaam. Chronische ontstekingen worden op hun beurt beschouwd als een risicofactor voor tal van ziekten, zoals diabetes, kanker of hartaandoeningen. Slaap draagt dus in belangrijke mate bij aan het weerbaar en gezond houden van het lichaam.

Bovendien speelt slaap een cruciale rol bij de hersenfunctie. Tijdens de diepe slaapfasen wordt het zogenaamde glymfatische systeem actief, dat metabolische afvalstoffen uit de hersenen verwijdert. Dit reinigingsproces is belangrijk om de ophoping van schadelijke eiwitten te voorkomen die in verband worden gebracht met neurodegeneratieve aandoeningen. Daarnaast ondersteunt slaap het geheugen, de emotionele stabiliteit en het concentratievermogen. Aanhoudend slaaptekort verhoogt daarentegen het risico op depressie en mogelijk ook op dementie.

Last but not least beïnvloedt slaap de stofwisseling en de hormoonbalans. Te weinig slaap verandert de regulering van hormonen zoals leptine en ghreline, die het honger- en verzadigingsgevoel regelen, en cortisol, dat bekend staat als het stresshormoon. Dit kan leiden tot een verhoogde eetlust, gewichtstoename en een verhoogd risico op diabetes type 2. Ook deze factoren hebben op lange termijn invloed op de levensverwachting.

Al met al blijkt dat slaap bijna alle centrale biologische processen in het lichaam beïnvloedt. Het is dus net zo belangrijk als een evenwichtige voeding of regelmatige lichaamsbeweging. Een goede en regelmatige nachtrust verbetert niet alleen het dagelijkse welzijn, maar kan ook een belangrijke bijdrage leveren aan een langer gezond leven. Volgens Hill toont dit onderzoek aan dat we slaap minstens evenveel prioriteit moeten geven als onze voeding of lichaamsbeweging. Soms beschouwen we slaap als iets dat we opzij kunnen schuiven en misschien kunnen uitstellen tot later of het weekend. Een goede nachtrust verbetert niet alleen ons welzijn, maar ook onze levensverwachting.