W jednym z badań uczestnicy odbyli intensywny trening po normalnej nocy snu i po trzech nocach skróconego snu. Kiedy ćwiczyli po skróconym śnie, poziom biomarkera uszkodzenia serca, troponiny, wzrósł nieco bardziej niż wtedy, gdy uczestnicy ćwiczyli po pełnej nocy snu. Badanie to , opublikowane w czasopiśmie Molecular Metabolism, jest niewielkim badaniem pilotażowym.

Jak skrócony sen wpływa na zdrowie serca

Wcześniejsze badania epidemiologiczne wykazały, że przewlekłe zaburzenia snu i zmniejszona ilość snu na poziomie populacji zwiększają ryzyko różnych chorób układu krążenia, takich jak wysokie ciśnienie krwi i zawał serca. Z kolei ćwiczenia fizyczne mogą zmniejszyć ryzyko chorób układu krążenia. Jednak przez długi czas nie było wiadomo, czy kontrolowane ograniczenie snu może modulować stres serca podczas intensywnej aktywności fizycznej. „Ćwiczenia są dobre dla serca, podczas gdy brak snu może mieć negatywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Jednak wcześniej nie było wiadomo, czy ograniczenie snu może modulować stres fizjologiczny, który intensywne ćwiczenia wydają się wywierać na komórki serca” – powiedział dr Jonathan Cedernaes, profesor nadzwyczajny biologii komórek medycznych na Uniwersytecie w Uppsali, który kierował badaniem.

Specyficzny rodzaj białka o nazwie troponina znajduje się w komórkach mięśnia sercowego. Po ćwiczeniach o wysokiej intensywności mogą zostać uwolnione niewielkie ilości troponiny. Poziomy troponiny są rutynowo mierzone w klinikach, ponieważ znacznie wyższe poziomy obserwuje się w ostrych zdarzeniach sercowo-naczyniowych. „Wyższe poziomy troponiny we krwi po wysiłku są związane ze stosunkowo zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Mechanizm stojący za tym nie jest do końca znany, ale jednocześnie wiemy, że na zdrowie układu sercowo-naczyniowego wpływa interakcja różnych czynników związanych ze stylem życia. Dlatego uznaliśmy za ważne zbadanie, czy na uwalnianie troponiny podczas ćwiczeń może wpływać brak snu. Jednym z powodów jest fakt, że wiele zawodów wiąże się z obciążeniem pracą, które zakłóca sen, na przykład w sektorze opieki zdrowotnej” – mówi Cedernaes.

Poprzednie badania wykazały, że aktywność fizyczna może przeciwdziałać niektórym negatywnym skutkom niedoboru snu na metabolizm. Ponadto dane na poziomie populacji sugerują, że aktywność fizyczna może zrównoważyć negatywny wpływ przewlekłego braku snu na układ sercowo-naczyniowy. „Ludzie, którzy zgłaszają regularne ćwiczenia, ale otrzymują mniej niż idealną ilość snu, nadal zmniejszają ryzyko śmierci z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Jednocześnie wiemy, że przewlekłe lub nawracające zaburzenia snu są szkodliwe dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego. Możliwe jest zatem, że bardziej wyraźny brak snu może zwiększać względne ryzyko uszkodzenia serca w jakiś sposób przez bardziej intensywne ćwiczenia w dłuższej perspektywie. Jednak wiele osób cierpi na tymczasowy niedobór snu, a zapotrzebowanie na sen jest również bardzo indywidualne” – podkreślił Cedernaes. „Ustalenia epidemiologiczne dotyczące samych zaburzeń snu odnoszą się przede wszystkim do przewlekłego niedoboru snu i długotrwałej pracy zmianowej i stają się widoczne po uśrednieniu na poziomie populacji”.

Rola troponiny

W badaniu wzięło udział szesnastu młodych mężczyzn, wszyscy zdrowi i o normalnej wadze. Wszyscy zostali dokładnie przebadani pod kątem wcześniejszych chorób układu krążenia i dziedzicznych predyspozycji do takich chorób. Ponadto, wszyscy uczestnicy mieli normalne nawyki związane ze snem w zalecanym zakresie – tj. zgłaszali, że regularnie śpią od 7 do 9 godzin. Uczestnicy byli monitorowani w laboratorium snu, gdzie ich posiłki i czynności były standaryzowane. W jednej z dwóch sesji przez trzy noce z rzędu cieszyli się normalną ilością snu. Podczas drugiej sesji uczestnicy nie spali przez pół nocy przez trzy noce z rzędu. Próbki krwi pobierano za każdym razem wieczorem i rano. Po obu interwencjach dotyczących snu, próbki krwi pobrano również ostatniego dnia, zarówno przed, jak i po 30-minutowej intensywnej sesji jazdy na rowerze stacjonarnym.

Naukowcy zmierzyli dwa biomarkery w próbkach krwi. NT-proBNP odzwierciedla obciążenie serca. Drugie białko, troponina, jest często używane jako marker uszkodzenia serca. Wyniki wykazały, że poziom NT-proBNP wzrósł w odpowiedzi na ćwiczenia, ale wzrost ten był niezależny od czasu trwania snu. Poziom troponiny we krwi również wzrósł po wysiłku. Jednak w przypadku troponiny wzrost po wysiłku był o prawie 40% wyższy po trzech nocach częściowego ograniczenia snu niż po trzech nocach normalnego snu. Ważną obserwacją było to, że poziomy troponiny i NT-proBNP nie były podwyższone w odpowiedzi na ograniczenie snu w żadnym momencie przed wysiłkiem. Możliwe, że brak snu obniża próg, przy którym zwiększone obciążenie wysiłkiem fizycznym prowadzi do mierzalnego stresu w komórkach mięśnia sercowego, co może wystąpić w odpowiedzi na forsowne ćwiczenia. Naukowcy odkryli jednak, że wzrost poziomu krążącej troponiny po wysiłku różnił się w zależności od osoby. Poprzednie badania w warunkach spoczynku również wskazywały na takie różnice i interesujące byłoby odkrycie związanych z tym mechanizmów.

Dalsze ważne badania

Według naukowców nie ma obecnie dowodów na to, że regularne ćwiczenia są szkodliwe dla serca, nawet jeśli nie masz wystarczającej ilości snu. Argument ten można również odwrócić: zapewniając wystarczającą ilość snu, można jeszcze bardziej wzmocnić pozytywne efekty ćwiczeń fizycznych. Chociaż wiadomo, że trening o wysokiej intensywności generalnie przynosi długoterminowe korzyści, wyniki mogą być warte rozważenia i zbadania w niektórych grupach osób. Przykłady obejmują sportowców i żołnierzy. Grupy te mogą być zmuszone do wykonywania ekstremalnych wyczynów fizycznych nawet w warunkach ograniczonego snu. Warto dalej badać znaczenie snu w tych kontekstach, zwłaszcza że wiadomo, że poprawa snu może również poprawić wydajność poznawczą i fizyczną. Jednym z ograniczeń badania było to, że objęło ono tylko 16 osób.