Een toename van nachtmerries en hallucinaties – of dagdromen – zou het begin van auto-immuunziekten zoals lupus kunnen aankondigen, aldus een internationaal team onder leiding van onderzoekers van de Universiteit van Cambridge en King’s College London. De onderzoekers stellen dat er meer erkenning moet komen voor het feit dat dit soort psychische en neurologische symptomen een vroeg waarschuwingssignaal kunnen zijn dat iemand op een « opflakkering » afstevent, waarbij de ziekte gedurende een bepaalde periode verergert.

Hoe dromen en auto-immuunziekten met elkaar verband houden

In een studie gepubliceerd in eClinicalMedicine hebben de onderzoekers 676 lupuspatiënten en 400 clinici ondervraagd. Daarnaast voerden ze diepte-interviews uit met 69 mensen die leven met systemische auto-immuunreumatische aandoeningen (waaronder lupus) en 50 clinici. Lupus is een inflammatoire auto-immuunziekte die bekend staat om zijn effecten op vele organen, waaronder de hersenen. Als onderdeel van het onderzoek vroeg het team de patiënten ook naar het tijdstip waarop 29 neurologische en psychologische symptomen (zoals depressie, hallucinaties en evenwichtsproblemen) voor het eerst optraden. Tijdens de interviews werd hen ook gevraagd of ze de volgorde konden aangeven waarin de symptomen gewoonlijk optraden toen hun ziekte uitbrak.

Een van de meest gemelde symptomen was een verstoorde droomslaap, die bij drie op de vijf patiënten voorkwam; een derde van hen gaf aan dat dit symptoom meer dan een jaar vóór het begin van de lupusziekte optrad. Iets minder dan een op de vier patiënten meldde hallucinaties, waarbij 85% van deze mensen het symptoom rond het begin van de ziekte of later ervoer. Toen de onderzoekers de patiënten echter interviewden, ontdekten ze dat drie op de vijf lupuspatiënten en één op de drie patiënten met andere reumatologische aandoeningen melding maakten van een steeds ernstiger verstoorde droomslaap – meestal levendige en verontrustende nachtmerries – kort voor hun hallucinaties. Deze nachtmerries waren vaak levendig en beangstigend en gingen gepaard met gevoelens van aangevallen worden, geknepen worden, verpletterd worden of vallen.

De interviewers in het onderzoek ontdekten dat het gebruik van de term ‘dagdromen’ voor hallucinaties vaak leidde tot een ‘aha’-moment bij patiënten, die het gevoel hadden dat dit een minder beangstigend en minder stigmatiserend woord was. Patiënten die aan hallucinaties leden, waren terughoudend om hun ervaringen te delen en veel zorgverleners gaven aan dat ze nachtmerries en hallucinaties nooit als oorzaak van ziekte-episodes hadden beschouwd. De meesten gaven aan dat ze in de toekomst met hun patiënten over nachtmerries en hallucinaties zouden praten, omdat ze geloven dat het herkennen van deze vroege symptomen kan fungeren als een ‘vroegtijdig waarschuwingssysteem’ waarmee ze de behandeling kunnen verbeteren en zelfs de verblijftijd in de kliniek kunnen verkorten door een episode in een vroeger stadium te voorkomen.

Betere monitoring van ernstige ziekten

Volgens de hoofdauteur van het onderzoek, dr. Melanie Sloan van de afdeling Volksgezondheid en Eerstelijnszorg van de Universiteit van Cambridge, is het belangrijk dat artsen met hun patiënten over dit soort symptomen praten en de tijd nemen om het individuele verloop van de symptomen bij elke patiënt vast te leggen. Patiënten weten vaak welke symptomen een slecht teken zijn dat hun ziekte op het punt staat uit te breken, maar zowel patiënten als artsen zijn vaak terughoudend om over psychologische en neurologische symptomen te praten, vooral als ze niet weten dat deze deel kunnen uitmaken van een auto-immuunziekte. Het belang van het herkennen van deze symptomen wordt onderstreept door meldingen dat sommige patiënten aanvankelijk een verkeerde diagnose kregen of zelfs in het ziekenhuis werden opgenomen vanwege een psychotische episode en/of suïcidale gedachten, die pas later het eerste teken van hun auto-immuunziekte bleken te zijn.

Volgens professor Guy Leschziner, auteur van het onderzoek en neuroloog aan het Guy’s and St Thomas’ Hospital en auteur van het boek *The Secret World of Sleep*, is het al lang duidelijk dat veranderingen in het dromen kunnen wijzen op veranderingen in de lichamelijke, neurologische en geestelijke gezondheid, en soms vroege indicatoren van ziekte kunnen zijn. Dit is echter het eerste bewijs dat nachtmerries ook kunnen helpen bij het monitoren van een auto-immuunziekte die zo ernstig is als lupus, en het is een belangrijke herinnering voor zowel patiënten als artsen dat slaapsymptomen kunnen wijzen op een dreigende terugval.