Een goede nachtrust is essentieel voor een goede gezondheid. Steeds meer onderzoek richt zich op de invloed van slaapduur op het welzijn en het ontstaan van ziekten. Uit onderzoek onder leiding van wetenschappers van UCL blijkt dat minder dan vijf uur slaap op middelbare tot oudere leeftijd mogelijk gepaard gaat met een verhoogd risico op het ontwikkelen van ten minste twee chronische ziekten. De studie, gepubliceerd in PLOS Medicine, analyseerde de invloed van de slaapduur op de gezondheid van meer dan 7.000 mannen en vrouwen van 50, 60 en 70 jaar uit het Whitehall II-cohortonderzoek.

Korte slaapduur en multimorbiditeit

De onderzoekers onderzochten het verband tussen de slaapduur van individuele deelnemers, sterfte en de vraag of bij hen in de loop van 25 jaar twee of meer chronische aandoeningen (multimorbiditeit) – zoals hartziekten, kanker of diabetes – waren vastgesteld. Mensen die aangaven op 50-jarige leeftijd vijf uur of minder te slapen, hadden 20% meer kans dat bij hen een chronische ziekte was vastgesteld en 40% meer kans dat bij hen twee of meer chronische ziekten waren vastgesteld in de loop van 25 jaar, vergeleken met degenen die tot zeven uur sliepen. Bovendien ging het slapen van vijf uur of minder op de leeftijd van 50, 60 en 70 gepaard met een 30 tot 40% hoger risico op multimorbiditeit in vergelijking met mensen die tot zeven uur sliepen.

De onderzoekers stelden ook vast dat een slaapduur van vijf uur of minder op 50-jarige leeftijd gepaard ging met een 25% hoger risico op overlijden gedurende de 25 jaar van follow-up – wat voornamelijk kan worden verklaard door het feit dat een korte slaapduur het risico op chronische ziekten verhoogt, wat op zijn beurt het risico op overlijden verhoogt.

Multimorbiditeit neemt toe in landen met een hoog inkomen en meer dan de helft van de ouderen lijdt tegenwoordig aan ten minste twee chronische aandoeningen. Dit vormt een grote uitdaging voor de volksgezondheid, aangezien multimorbiditeit gepaard gaat met intensief gebruik van gezondheidszorg, ziekenhuisopnames en invaliditeit. Naarmate mensen ouder worden, veranderen hun slaapgewoonten en slaappatronen. Het wordt echter aanbevolen om 7 tot 8 uur per nacht te slapen, aangezien een slaapduur die hierboven of hieronder ligt in het verleden in verband is gebracht met bepaalde chronische ziekten.

De effecten van een lange slaapduur

Om een betere nachtrust te garanderen, is het belangrijk om een goede slaaphygiëne in acht te nemen, bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat de slaapkamer stil, donker en op een aangename temperatuur is voordat men naar bed gaat. Het is ook raadzaam om elektronische apparaten uit te schakelen en zware maaltijden en stimulerende dranken vóór het slapengaan te vermijden. Lichamelijke activiteit en blootstelling aan licht overdag, evenals ontspanningsoefeningen vóór het slapengaan, kunnen eveneens een goede nachtrust bevorderen.

Als onderdeel van het onderzoek hebben de onderzoekers ook onderzocht of een lange slaapduur van negen uur of meer een effect heeft op de gezondheid. Er was geen duidelijk verband tussen een lange slaapduur op 50-jarige leeftijd en multimorbiditeit bij gezonde mensen. Als bij de deelnemers echter al een chronische ziekte was vastgesteld, ging een lange slaapduur gepaard met een ongeveer 35% hoger risico op het ontwikkelen van een andere ziekte. De onderzoekers vermoeden dat dit te wijten zou kunnen zijn aan onderliggende gezondheidsproblemen die de slaap beïnvloeden.

Voldoende slaap zorgt ervoor dat het lichaam kan rusten. Er zijn diverse andere manieren waarop slecht slapen het risico op hartziekten of een beroerte kan verhogen, waaronder toegenomen ontstekingen en een verhoogde bloeddruk. Dit onderzoek draagt bij aan een groeiend aantal studies dat het belang van een goede nachtrust benadrukt.

Beperkingen van het onderzoek

De onderzoekers baseerden zich op zelfgerapporteerde slaapgegevens, die waarschijnlijk onderhevig zijn aan vertekening, hoewel gegevens van 4.000 deelnemers bij wie de slaap met een elektronisch apparaat werd gemeten, de bevindingen bevestigen. Gegevens over de slaapkwaliteit waren alleen beschikbaar voor 60- en 70-jarigen. Het Whitehall II-onderzoek omvatte uitsluitend ambtenaren, die op het moment van deelname aan het onderzoek allemaal werkzaam waren en waarschijnlijk gezonder waren dan de algemene bevolking.